Bu sayfada yazan her sayı ölçülmüştür ve künyesi vardır. Ölçülmemiş hiçbir iddia yoktur; ölçülemeyen şeyler ölçülemedi diye yazılır.
ETAS (Epidemic-Type Aftershock Sequence): her deprem, kendisinden sonra gelen depremlerin olasılığını artırır. Model iki bileşenden oluşur:
Hesap analitiktir: simülasyon yoktur, dolayısıyla aynı girdi her zaman aynı çıktıyı verir. Simülasyonlu yol denenmiş ve haftalık hücre oranları için çözünürlüğü yetersiz bulunmuştur — oranların ortancası 4,1×10⁻⁴ ve 500 denemede hücrelerin çoğunda sıfır çıkıyordu.
Değerlendirme dönemi 2021-01-01 .. 2024-12-20 · 436.800 hücre-pencere · 252 olay · 7 gün · M≥4,5. Kahramanmaraş (6 Şubat 2023) bu dönemin içindedir ve model onu görmeden değerlendirilmiştir.
| ölçüt | uzun vadeli (Poisson) | ETAS |
|---|---|---|
| AUC (sıralama başarısı) | 0,6503 | 0,7910 |
| kalibrasyon (gözlenen/beklenen) | 1,24 | 1,09 |
Olay başına bilgi kazancı +1,068 nat: ETAS, uzun vadeli orana göre gerçekleşen olayları belirgin biçimde daha yüksek olasılıkla işaretliyor.
Sistemin ne söyleyebileceği, dönemin ve ölçeğin fonksiyonudur:
| dönem | zaman ekseni | mekân ekseni |
|---|---|---|
| sakin | uzun vadeli orana yaslan; ETAS küçük düzeltme | bölge düzeyinde konuş |
| kriz | ETAS ön planda | hücre anlamlı |
Gerekçe ölçülmüştür: sakin günde iki bağımsız yöntem aynı bölgeyi gösteriyor ama farklı hücreyi — ortanca ayrım ~22 km (bir hücre), rastgele beklenti 648 km. Artçı bölgesinde ise oranlar arka planın onlarca-yüzlerce katına çıkıyor ve bu titreme kayboluyor.
Haritada yalnızca oranı uzun vadeli normalin 2 katı ve üzerinde olan hücreler gösterilir. Eşik ölçülerek seçilmiştir:
| eşik | başlangıç başına hücre | olay kütlesi payı |
|---|---|---|
| 1,0 | 616 | 79,4% |
| 2,0 | 299 | 73,0% |
| 3,0 | 179 | 69,3% |
| 10,0 | 44 | 59,8% |
1,0'dan 2,0'a çıkmak hücre sayısını yarıya indirip kütlenin yalnızca 6,4 puanını feda ediyor — en verimli kesim buradadır.
Bölge kartlarında iki farklı türde bilgi yan yana durur ve birleştirilmez:
| ne söyler | hangi döneme ait | |
|---|---|---|
| Bulgu | modelin o bölgede ayırt edici olup olmadığı | 2021-2024, tarihli |
| Bu hafta | bugünün olasılığı | bugün |
Marmara örneği. Bulgu: "fark gösterilemedi" (6 olay, saptanabilir en küçük fark 1,136 nat — ölçüm gücü yetersiz). Bu hafta: %0,83, en yüksek hücre normalin 12,5 katı. İkisi ayrı durduğu için ikisi de doğrudur; birleştirilse "model çalışmıyor ama risk var" gibi anlamsız bir cümle çıkardı.
İki makine öğrenmesi yaklaşımı — gradyan artırmalı ağaçlar ve nöral nokta süreci — aynı veride ETAS'a karşı sınandı. Protokol koşudan önce ilan edildi: arama uzayı, seçim kuralı, eşdeğerlik bandı ve test setine kaç kez dokunulacağı önceden yazıldı.
| model | ETAS'a karşı bilgi kazancı | kalibrasyon | ürün kapısı |
|---|---|---|---|
| Gradyan artırmalı ağaçlar | +0,018 [−0,164; +0,196] | 1,82 | geçmedi |
| Nöral nokta süreci | +0,174 [+0,032; +0,317] | 1,52 | geçmedi |
Nöral model, önceden ilan edilmiş araştırma ölçütünü geçti; ancak kalibrasyon şartını sağlamadı ve operasyonel sisteme alınmadı. Üstünlüğünün büyük kısmı, toplam olay sayısını eksik tahmin etmesinin ölçüte yansıyan ödülünden geliyor: gerçekleşen olaylarda hâlâ ETAS'ın altında.
Bir modelin operasyonel katmana alınması için gözlenen/beklenen oranının [0,80; 1,25] bandında olması gerekir. Ölçüt sonuç görülmeden ilan edilmiştir ve her yayından önce otomatik kontrol edilir.
| model | kalibrasyon | kapı |
|---|---|---|
| ETAS | 1,089 | geçer |
| uzun vadeli Poisson | 1,240 | geçer (sınırda) |
| gradyan artırmalı ağaçlar | 1,816 | geçmez |
| nöral nokta süreci | 1,524 | geçmez |
Sıralama başarısı ile kalibrasyon farklı şeylerdir. Sıralaması mükemmel bir model bile, kalibrasyonu bozuksa yanlış sayı yayımlar — kullanıcı sıralama görmez, sayı görür.
Bir bölge için "fark gösterilemedi" yazıyorsa, yanında duran olay sayısı testin örneklemidir: değerlendirme penceresine (2021-2024, 7 gün, M≥4,5) o bölgeden kaç olay düştüğü. Bölgenin deprem tehlikesi değildir.
Marmara örneği bunu açıkça gösterir:
| Marmara bölgesinde M≥4,5 olay | sayı |
|---|---|
| 2021-2024 (değerlendirme penceresi) | 6 |
| 2010-2024 | 30 |
| 1990-2024 | 142 |
| kayıtlı tüm dönem | 227 |
Uzun vadeli yoğunluk (1990-2024, birim alan ve yıl başına M≥4,5 olay):
| bölge | olay/derece²/yıl |
|---|---|
| Doğu Anadolu (Maraş-Malatya) | 0,817 |
| Ege denizi | 0,731 |
| Batı Anadolu (Ege grabenleri) | 0,533 |
| Kuzey Anadolu batı (Marmara) | 0,523 |
| Kuzey Anadolu doğu (Erzincan-Erzurum) | 0,441 |
Her yayımlanan tahmin bir künye taşır: yöntem, parametre sha256, katalog sha256, katalogun son olayı, kod commit'i, çalışma ağacı durumu ve rastgelelik beyanı. Commit'lenmemiş bir çalışma ağacından yayım reddedilir — künyedeki commit, dosyanın içeriğini yansıtmıyorsa künye olmaktan çıkar.
Yayımlanmış ve sonradan geri çekilmiş tahminler silinmez; geri çekme gerekçesiyle birlikte arşivde kalır.
Bu yayının künyesi ve dosya sha256'ları →
Bu sistem geliştirilirken bulunan her hata, düzeltilmeden önce ve düzeltildikten sonra kayda geçirildi: ne olduğu, nasıl bulunduğu, hangi ölçümle doğrulandığı, ve aynı sınıftan başka hata olup olmadığı. Kayıt 38 vaka içerir ve kamuya açıktır.
Örnek vakalar: veri hattının kendi katalog dosyasını kısmen silmesi ve önbellekten kurtarılması; komşu ülkelerdeki hücrelerin eksik katalog yüzünden yanlış yüksek değerler üretmesi ve yayın kapsamının Türkiye ile sınırlanması; teknik olarak doğru bir cümlenin okuyucuyu yanlış sonuca götürdüğünün fark edilip yeniden yazılması.
Yasal bilgiler ve sorumluluk reddi →
Vaka defteri → · Denetim ilkeleri → · Kaynak kodu (GitHub) →
Buradaki sayılara atıfla serbestçe başvurulabilir. Atıf, sayının hangi künyeyle üretildiğini içermelidir: künyesiz alıntılanan bir sayı, hangi katalogla ve hangi kodla üretildiği bilinmediği için doğrulanamaz hâle gelir.
yükleniyor…Bu künye şu anda yayımlanan sürüme aittir ve her yayında değişir. Alıntı yaptığınız günün künyesini kullanınız; o günün dosyaları ve sha256'ları arşivde durur.
AFAD · Kandilli Rasathanesi (KOERI) · USGS · EMSC · GEM ·
MTA. Harita altlığı © OpenStreetMap katkıcıları.
Yayın adresi: depremrapor.com